Det er lett lukke auga

Verda er i stadig endring. Avansert forskning, ny teknologi og globalisering er nokre stikkord. Den konomiske veksten har gitt oss ressursar og kunnskap som utan tvil gjer det mogleg utrydde all fattigdom. Likevel har det aldri vore s store forskjellar mellom menneske som det er i dag. Om lag halvparten av verdas befolkning lever for under 2 dollar om dagen. Medan i den andre enden eig dei 62 rikaste personane like mykje som alle desse menneska til saman. Dei 10% rikaste rr over nesten 90% av rikdommen i verda.

Det er lett  tenkje at ein sjlv ikkje er s velstande, men nr du har moglegheita til lese dette er du nettopp det. Halvparten av verdas befolkning ville mtte arbeide i over 1 og eit halvt r for spare opp 5000 kr. Ja, det forutsetter d at dei ikkje brukar ei krone p mat, klede, bustad og anna naudsynt for overleve. Her i Noreg kan ein "tjene" 5000 i mnaden berre ved f minstestnad fr nav. 

I dei fattigaste landa er det ikkje mange som har utdanning, noko som gjer det krevande finne ein bra betalt jobb. I land som t.d. Niger er 91% av kvinnene analfabetar.

Dei aller fleste manglar i tillegg bde reint vatn og helsetenester. Noko som gjer at mange slit med sjukdommar og drleg helse, som igjen gjer det vanskeleg arbeide. Dei f helsetenestane og medisinane som er tilgjengelege blir for dyre, og flgene er katastrofale. I Noreg er den forventa levealderen meir enn 25 r lengre enn i dei fattigaste landa. 40-100 millionar menneske er til kvar tid smitta av HIV/AIDS. 850 millionar menneske er underernrte. Det er i dag fleire prosent barn i Somalia som dyr i lp av sitt frste lever, enn det var i Noreg p slutten av 1800-talet.

I tillegg til alt nevnt ovanfor kan ingen ha unngtt sj kor mange valdelege konfliktar det er rundt omkring. Ueinighet  om blant anna religion og politikk har frt til krig og tap av mange menneskeliv. Millionar av menneske har flykta fr heimlandet i hp om eit betre liv, dei fleste til dei allerede fattige nabolanda.

Her i eit av verdas absolutt rikaste land meiner fleirtalet at vi skal ta i mot frre flyktningar. Vi skylder p at dei er kriminelle som kjem hit for voldta og snylte p staten. Menneske som har reist kanskje 4000 km med sm barn i armane. Menneske som fr plass til alt dei eig i ein liten ryggsekk. Dei menneska skal vi nekte hjelpe. 

Om kontantane forsvinn

I laup av 2015 vart det gjennomfrt omlag 1,69 milliardar kortkjp, med ei omsetjing p nestan 600 milliardar kroner. Noregs Bank klarar berre gjere greie p 40% av pengebruken, noko dei meiner er grunna svart konomi og kvitvasking. Berre 6% brukar kontantar dagleg, alts nestan ingen. Aller minst brukt er tusenlappen.Samstundes kjem det heile tida nye enkle betalinglysningar, som mobilbetaling og netthandel. Vil dette ende med at kontantane forsvinn?


rights.no

Eg kan lett sj at det er ein del ulempar med kontantar. Som eg har nemnt konomisk kriminalitet, drlig kontroll over pengebruken og at det er reint upraktisk. Men ulempane ved ta vekk kontantane, vil eg pst er mykje strre!

♦ Krisa i finanssystemet. Fleire bankar, no snakkar eg p verdsbasis, har innfrt negativ rente. Nr ein d tapar p ha pengar i banken, vil sjlvsagt dei fleiste nske ta ut sine pengar og oppbevare dei andre stadar. Om kontantar d ikkje lenger eksisterar, kan bankane innfre s negative renter dei berre vil. Du vil st att med to val; bruke opp pengane eller la bankane redusere verdien p dei.

♦ Kontroll. Om alt av kjp og sal vert digitalt, vil ogs alt kunne sporast og loggfrast. Bankane og etterrettningsorganisasjonane vil ha ei komplett oversikt over alt innbyggjarane gjer konomisk. Om du s ikkje har noko skjule, kven veit kva hensiktar myndigheitane vil ha om 10 r?

♦ Monopolane. Alle dataane om dine kjp, sal, forbruk osv. vil ha stor verdi for monopolane. Nr dei veit alt om deg, kan dei pverke deg psykologisk gjennom reklame p mtar vi ikkje ein gong kan tenkje oss. Dette vert gjort i dag g. Trur du reklamar som dukkar opp p facebook, bloggar osv er tilfeldige? Nei, det er ein grunn til at dei ofte passar dei interessane du har. Om marknadfringsfirmaane fr tilgong til all din konomiske informasjon, kven veit korleis reklamen vil utveklast..

♦ Tekniske problem. Det vil alltid kunne oppst tekniske problem. Kva gjer ein d dersom all konomi er digital? 

♦ Den eldre generasjonen. Eg reknar med at det ikkje er alle som er like interessert i all den nye teknologien som kjem, d srleg dei eldre. Eg personleg synes ogs det er lettare halde styr p kor mykje pengar eg brukar ved ha kontantar


klikk.no

No har eg forvrig lita tru p at kontantane kjem til forsvinne med det frste, men fakta er at meir og meir blir digitalisert. Til dmes forsvinn minibankane, som flgje av at dei blir mindre brukte og er dyre drive. Men behovet for kontantar kjem nok aldri til bli heilt vekke.

Kjeldar: nyhetsspeilet.no dagbladet.no dn.no tv2.no vg.no fno.no

#kontanter #konomi #digitalisering

Let du skalken bli liggjande i brdskjrarmaskina?

Var innom rema ein tur i gr for ei lita handlerrunde. I det eg ndde brdsekjsonen mtte dette synet meg.

I maskina var det til saman fleire brd, berre av skalkar folk ikkje har brydd seg med ta med. Menneske har ein tendens til ikkje tenkje. Gjerne stressa etter ein lang dag p jobb, og kanskje ein skrikande unge som dreg deg i buksa. Ein skalk her og ein skalk der, kva gjer vel det? 

Det er berekna at om lag 795 millionar menneske er underernrte, med andre ord fleire enn heile befolkninga i USA, Kanada og EU samanlagt. Svolt og underernring er den definitivt strste helseutfordringa p verdsbasis. Ein strre trussel enn bde HIV/AIDS, malaria og tuberkulose samanlagt.

♦ Jernmangel rammar milliardar av menneske, og hemmar emna til ta til seg kunnskap.

♦ Underskot p vitamin A forrsaker blindhet i ung alder, og kan ogs auke risikoen for dy av diar, meslingar og malaria.

♦ Kring 780 millioner menneske lid av jodmangel. Omtrent 20 millioner barn blir fdt med hjerneskadar fordi mdrene deira ikkje fekk i seg tilstrekkeleg med jod under graviditeten.

♦ Sinkmangel pverkar kroppens emne til vakse i eit normal tempo, hemmar immunforsvaret og forrsaker 800.000 ddsfall blant barn kvart r.


Bilete: vl.no

Det er ikkje mangel p mat i verda. Problemet er det at maten ikkje ver rettferdig delt. I Noreg kastar vi 25 % av all mat som produserast og omsetjast. Den gjennomsnitlege nordmann kastar 46,3 kg matvarer i ret. Norske forbrukarar kastar over 300 00 tonn mat som kunne blitt ete. Mat med ein verdi p fleire titals milliardar kroner! 

Tenk litt p dette neste gong du kastar matrestar, handlar meir enn du veit blir ete eller let skalkane bli liggjande att i brdskjremaskina.

Har henta litt informasjon fr wfp.no, forskning.no og vg.no

#hungersnd #rikdom #kontraster 

Les mer i arkivet September 2016 Mars 2016 Februar 2016
+ legg meg til som venn


.

Sk i bloggen



Follow





Follow




hits